چهارشنبه, 26ام مهر

شما اینجا هستید: رویه نخست یادگارهای فرهنگی و طبیعی یادمان هفته‌ای که بر میراث‌فرهنگی ایران گذشت - از سوگ سیمره تا شایعه استعفای سلطانی‌فر

یادمان

هفته‌ای که بر میراث‌فرهنگی ایران گذشت - از سوگ سیمره تا شایعه استعفای سلطانی‌فر

هفته‌ای که بر میراث‌فرهنگی ایران گذشت، هفته‌ای پر از خبرهای ناخوشایند و ناامیدکننده بود. باستان‌شناسان برای غرق ۱۵۰ محوطه باستانی مرثیه‌سرایی کردند. تخریب بافت جهرم از مرز بحران گذشت، نم و رطوبت به جان موزه چای لاهیجان افتاد و موتورسواران همچنان روی دخمه باستانی یزد ویراژ دادند. اما خبرهای ضد و نقیضی از استعفای سلطانی‌فر هم شنیده شد که در همان روز روابط‌عمومی سازمان میراث‌فرهنگی به رد آن پرداخت.

خبرگزاری میراث‌فرهنگی ـ گروه میراث‌فرهنگی ـ تراژدی بزرگ میراث‌فرهنگی پس از 10 سال مکاتبه و نامه‌نگاری‌ اداری بی‌نتیجه و با آبگیری سد سیمره رقم خورد. باستان‌شناسان ایرانی درحالی آبگیری سد سیمره را بزرگترین فاجعه میراث‌فرهنگی قلمداد می‌کنند که تاکنون در حوزه آبگیری لرستان و ایلام 100 محوطه باستانی غرق شده و آنطور که باستان‌شناسان می‌گویند 50 محوطه دیگر هم بدون مطالعات کامل و مستندنگاری غرق می‌شوند.
 
آبگیری 100 محوطه تاریخی که در سکوت کامل خبری رخ داده، از سال 90 تاکنون جریان داشته و اکنون باستان‌شناسان خبر از 50 محوطه ارزشمند دیگری در حوزه لرستان و ایلام را می‌دهند که قرار است در آینده‌ای نزدیک به‌طور کامل غرق شود. این درحالی است که میراث‌فرهنگی از سال 79 مخالفت خود را نسبت به آبگیری سد سیمره اعلام کرده است. با این‌وجود مجوز اولین کاوش‌ها در سال 89 به‌دنبال پیگیری‌های جدی باستان‌شناسان داده می‌شود. اما حفاری‌های همزمان‌ 20 هیات باستان‌شناسی حکم نوشدارو پس از مرگ سهراب را داشت چراکه آبگیری سد از سال 90 آغاز شد و نبود برنامه مشخص و نداشتن اعتبار بهانه‌ای شد تا 100 محوطه باستانی به زیر آب رود و تنها 15 الی 20 محوطه باستانی نجات‌بخشی شود.
 
«عبدالرضا‌ مهاجری‌نژاد»، ناظر پروژه‌های باستان‌شناسی‌ سیمره که هم‌اکنون خبر از آبگیری 50 محوطه باستانی دیگر در سیمره می‌دهد این اتفاق را بزرگترین فاجعه میراث‌فرهنگی قلمداد می‌کند. او می‌گوید: «کوتاهی دستگاه‌های مختلف از جمله میراث‌فرهنگی در این سال‌های اخیر سبب شد که با ارزش‌ترین محوطه‌های ایران که اهمیت آن‌ها کمتر از تمدن بین‌النهرین و نیل نیست به‌زیر آب رود.»
 
او به سد سیمره اشاره می‌کند که با داشتن دو حوزه آبگیری در استان ایلام و لرستان 150 محوطه‌ باستانی را بلعیده که در آن جریان تاریخی از 10 هزار سال پیش تا دوره اسلامی به‌طور مستمر وجود داشت.
 
توده‌ سنگ و ساروج نقش‌رستم بدون بررسی و شناسایی حفظ می‌شود
 
چند روز پیش بلدوزرهای شرکت گاز به‌دنبال اجرای یک طرح ملی برای انتقال گاز از جنوب به شمال کشور در حریم درجه‌ی یک نقش‌رستم، با توده‌ای از سنگ و ساروج برخورد کردند. این عملیات که با نظارت پایگاه تخت‌جمشید درحال انجام بود به‌سرعت به میراث‌فرهنگی استان گزارش و عملیات لوله‌کشی شرکت گاز متوقف شد.
 
«عبدالرضا نصیری‌پور» به شبکه لوله گاز اشاره می‌کند که با مجوز پایگاه تخت‌جمشید و اداره میراث‌فرهنگی استان فارس صورت گرفته، او می‌گوید: «ما نمی‌توانیم از فعالیت‌های توسعه‌ای و عمرانی وزارتخانه‌ها ممانعت کنیم اما سازمان میراث‌فرهنگی به تمام نهادها و وزارتخانه‌هایی که اقدام به فعالیت‌های توسعه‌ای در نزدیکی محوطه‌های تاریخی می‌کنند هشدار داده شده که اگر با سازه یا اثر تاریخی مواجه شدند فعالیت عمرانی خود را متوقف کنند».
 
او می‌افزاید: «شرکت گاز نیز پس از ده‌ها کیلومتر لوله‌کشی جز خاک بکر با هیچ سازه‌ دیگری مواجه نشد. اما در نزدیکی نقش رستم و حریم درجه یک به توده‌ای از سنگ و ساروج برخورد کرد که هنوز تاریخی بودن و قدمت آن مشخص نیست.»
 
معاون میراث‌فرهنگی استان فارس معتقد است، در شرایطی که اداره میراث‌فرهنگی توان حفاظتی به‌لحاظ اعتباری و کارشناسی ندارد بهترین وسیله حفاظت از اثر خاک است و ما در شرایط فعلی ترجیح می‌دهیم این اثر را با خاک بپوشانیم.
 


نم و رطوبت شدید به جان موزه چای لاهیجان افتاد
 
نبود بودجه و اعتبار این‌بار گریبان موزه چای لاهیجان را گرفت. کارشناسان میراث‌فرهنگی درحالی نسبت به نم و رطوبت شدید دیوارهای بنای کاشف‌السلطنه ابراز نگرانی‌ می‌کنند که معاون میراث‌فرهنگی گیلان نبود بودجه و اعتبار کافی را مهمترین معضل این موزه می‌داند.
 
اخوان معاون میراث‌فرهنگی استان گیلان در گفت و گویی که با خبرگزاری میراث‌فرهنگی دارد به پروژه ساماندهی آرامگاه کاشف اشاره می‌کند که به دلیل نبود اعتبار کافی هنوز به اتمام نرسیده است.
 
او فصل مناسب و بودجه کافی را دو عامل مهم در ادامه مرمت‌ها عنوان می‌کند و می‌گوید: اقدامات مرمتی موزه چای باید در فصلی انجام گیرد که ریزش نزولات جوی کمتر باشد تا بتوان از مواد آب‌بندی شده برای سطوح جداره‌ها استفاده کرد. بدین ترتیب می‌توان تغییر رنگ و شوره‌زدگی دیواره آجری بنا را نیز کنترل کرد.
 


تخریب بافت تاریخی جهرم از مرز بحران گذشت!
 
تخریب‌ها در بافت تاریخی جهرم درحالی شدت یافته که باستان‌شناسان قدمت منطقه جهرم را مربوط به دوره هخامنشی و بافت تاریخی آن را متعلق به دوره صفویه و قاجاریه‌ می‌دانند. آنطور که فعالان و دوستداران میراث‌فرهنگی شهرستان جهرم‌ می‌گویند، تخریب‌های بافت تاریخی جهرم نزدیک به 4 سال است که افزایش یافته اما هنوز این شهرستان تنها یک نمایندگی میراث‌فرهنگی دارد که حکم آن نگهبانی است!
 
اما پیش‌از این «علیرضا جعفری‌زند»، باستان‌شناس که فعالیت بسیاری در منطقه جهرم و کاوش در سد سلمان‌فارسی را به‌عهده داشته در رابطه با اهمیت تاریخی منطقه جهرم و بافت تاریخی این شهرستان می‌گوید: جهرم را باید از دو منظر منقطه باستانی و شهرستان جهرم ارزیابی کرد.

او می‌گوید: منطقه جهرم که پیرامون شهرستان را در برمی‌گیرد کاملا تاریخی و باستانی است. چنانچه از حفاری‌هایی که در 50 کیلومتری این شهرستان در سد سلمان فارسی صورت گرفت یافته‌هایی به‌دست آمد که قدمت منطقه را به اواخر دوره هخامنشی تا قرون اولیه اسلامی می‌رساند.
 
او می‌گوید: تخریب‌هایی که در بافت قدیم جهرم دیده می‌شود اتفاقی نیست که صرفا گریبان شهرستان‌هایی چون داراب، فسا و جهرم را گرفته باشد. دردی است که تمام شهرهای بزرگی چون شیراز و اصفهان را دچار کرده است. وقتی بخش عمده‌ای از بافت‌ تاریخی شیراز پس از خیابان‌کشی شاه‌ چراغ از بین‌رفت دیگر چه توقعی از شهرستان‌های کوچک و بسیار دور از مرکز استان می‌توان داشت.
 


آتشکده کنارسیاه یا انبار کاه عشایر!
 
آتشکده کنارسیاه که در 30 کیلومتری شهرستان فیروزآباد در استان فارس قرار دارد مجموعه نسبتا کاملی است که گفته می‌شود بنای آتشکده و ساختمان‌های وابسته به آن از قرن پنجم میلادی بر جای مانده است.
 
با این وجود این اثر تاریخی که یکی از دیدنی‌های استان فارس محسوب می‌شود هم‌اکنون جایش را به انبار کاه عشایر داده است. پیشتر نیز خبرگزاری میراث‌فرهنگی از وضعیت نابسمان این آتشکده خبر داده بود.
 
میلاد وندایی، باستان شناس از «کنار سیاه» به‌عنوان یکی از سی و اندی چهارتاقی‌های استان فارس نام می‌برد که بدون داشتن برنامه حفاظتی در معرض تخریب قرار گرفته است.
 
او که پیشتر تاکید کرده بود، آتشکده و چهارتاقی کنار سیاه که ‌به شماره 4534 در فهرست آثار ملی ثبت شده نیازمند تعیین حریم و گمانه‌زنی است.
 
اما در حال‌حاضر نه‌تنها این آتشکده و چهارتاقی تعیین حریم و گمانه‌زنی نشده که تبدیل به انبار کاه برای محلی‌ها و عشایر منطقه شده است. علیرضا جعفری‌زند، باستان شناس هم با اعتراض این اتفاق، رسیدگی به آثار تاریخی را ضرروی دانست.
 
او گفت: آتشکده کنارسیاه بدون داشتن برنامه حفاظتی در معرض تخریب قرار گرفته این درحالی است که متولیان میراث‌فرهنگی نیز نسبت به اتفاقات و آسیب‌های ناخوشایند میراث‌فرهنگی توجهی نمی‌کنند.
 


کتیبه دزدیده شده ایران باستان در کانادا کشف شد
 
یک کتیبه ایران باستان که دوسال پیش ازموزه مونترال ربوده شده بود، درشهر اومونتون کانادا کشف شد. مقامات مسئول برای یابندگان این اثر جایزه تعیین کرده بودند.
 
به گزاش سی بی اس کانادا، این اثر درواقع یک کتیبه باستانی متعلق به ایران باستان است. به گفته "جویس کمپ" از مقامات پلیس محلی کبک این اثر بسیار کمتر از ارزش واقعی آن معامله شده بود وهرچند امکان قیمت گذاری دقیق آن نیست اما دست کم بیش از 1.2 میلیون دلار ارزش دارد.
 
وی همچنین از ذکر نحوه معامله این اثر خودداری کرد و گفت به دلیل این که روند تحقیقات همچنان ادامه دارد، مجاز نیست دراین زمینه حرفی بزند و انتشار اطلاعات بیشتر منوط به خاتمه تحقیقات است.

کشف این اثر درحالی رخ داده است که این اثر درسال 2011 از موزه مونترال ربوده شده و دو سال تلاش برای یافتن این اثر می‌گذشت.  
 
متهم به سرقت که اکنون دستگیر شده و مراحل قانونی را طی می کند، شخصی است به نام "سیمون متک" 26 ساله که به گفته پلیس این اثر را درازای 1400 دلار خریده بود، پیشتر درگفتگو با همین شبکه خبری گفته بود این اثر هنری را تحسین می‌کند و این اثر، نماد بخشی از مسیر معنوی اوست!
 


موتورسواران همچنان روی دخمه باستانی یزد ویراژ می‌دهند
 
ویراژ موتورسواران روی دخمه باستانی یزد، هر لحظه امکان تخریب آن را تشدید می‌کند. این در حالی که این دخمه تاریخی در فهرست میراث ملی ایران قرار دارد. گفته می‌شود، دخمه‌های تاریخی فضاهای پررمز و رازی هستند که حکایت از نحوه دفن مردگان در آیین زرتشت دارند.
 
دخمه باستانی یزد که نماد باقی مانده از فضاهای پر رمز و راز چگونگی دفن مردگان در آیین زرتشت است، اکنون محل ویراژ موتورسواران یزدی شده است.
 
امیرترقی نژاد، یکی از فعالان میراث فرهنگی به chn گفت: دخمه باستانی یزد از جاذبه‌های ارزشمند و تاریخی است که در انتهای جنوبی شهر یزد در حوالی منطقه صفاییه در بالای تپه‌ای نسبتا مرتفع قرار دارد.

گفته او،ساختمان دانشگاه یزد، دکل‌های شرکت برق، ایجاد پمپ گاز CNG و ویراژ موتورسواران یزدی روی سراشیبی دخمه تاریخی یزد، تهدیدی برای این اثر ملی تاریخی به شمار می رود.
 
او با اشاره به اینکه دخمه باستانی یزد مربوط به دوره ساسانیان است، افزود: ساخت و ساز یک منبع بتنی که از یکسال ونیم پیش درپشت دخمه آغازشده، این اثر تاریخی رادر معرض تهدید بیشتر و جدی‌تری قرار داده است.
 
این شرایط نامناسب برای این دخمه تاریخی در حالی است این اثر در اسفند 1383 در زمره آثار ملی ایران قرار گرفته است.
 


خبرهای ضد و نقیض از تهدید سلطانی‌فر به استعفا
 
حدود سه هفته از آمدن مسعود سلطانی‌فر به سازمان میراث فرهنگی می‌گذرد و همچنان این سازمان بدون معاون میراث فرهنگی و ثبات مدیریتی، نیمه جان به حیات خود ادامه می‌دهد. با این‌حال شنیده می‌شود که طی روزهای گذشته به دلیل تخصیص ندادن اعتبارات، رئیس جدید، تهدید به استعفا کرد.
 
به گزارش CHN‌ کارشناسان می‌گویند که سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، با فقر سرو کله می‌زند. پولی در کار نیست و ولخرجی‌های گذشته، دمار از روزگار سازمان میراث فرهنگی درآورده‌است. خیلی‌ها حقوق نگرفته‌اند و وضعیت مالی پرسنل سازمان وخیم است.
 
طی روزهای گذشته سلطانی‌فر برای تخصیص اعتبارات قدم‌هایی برداشته اما گویا، ناامید پا پس کشیده و حالا از گوشه کنار سازمان میراث فرهنگی شنیده می‌شود که تهدید به استعفا کرده‌است.
 
در صورتی که سلطانی‌فر استعفا بدهد،‌ وضعیت سازمان میراث فرهنگی از همیشه بدتر می‌شود. با این‌حال رئیس سازمان اگر پولی نداشته باشد، نمی‌تواند از حیثیت و آبروی از دست رفته این میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور دفاع کند.
 
پیش از این محمدعلی نجفی، رئیس پیشین این سازمان از نبود بودجه و اعتبارات گله کرده و گفته بود که سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، مشکلات مالی فراوانی دارد.
 
خبری که همان روز از سوی روابط عمومی سازمان میراث‌فرهنگی تکذیب شد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

در همین زمینه