شنبه, 25ام آذر

شما اینجا هستید: رویه نخست یادگارهای فرهنگی و طبیعی یادمان میراث فرهنگی در هفته ای که گذشت - از شهر سوخته تا موزه ملی

یادمان

میراث فرهنگی در هفته ای که گذشت - از شهر سوخته تا موزه ملی

این هفته هم میراث فرهنگی هفته‌ای پر فراز و نشیب را پشت سر گذاشت. مدیر دفتر ثبت جهانی سازمان میراث فرهنگی خبر داد که قرار است، پرونده ثبت جهانی شهر سوخته آماده شود و در ارگ آزادی بار دیگر حکم مدیران جدید سازمان میراث فرهنگی اعلام شد. محمدرضا کارگر، رییس کل امور موزه‌ها و مهناز گرجی رییس موزه ملی شد.

 خبرگزاری میراث فرهنگی- گروه میراث فرهنگی- شهرسوخته محوطه‌ای منحصربه‌فرد در استان سیستان و بلوچستان است که پرونده ثبت جهانی آن برای شرکت در اجلاس 2014 مرکز میراث جهانی آماده می‌شود. کشف نخستین انیمیشن جهان و جراحی مغز در 5 هزار سال قبل از عجایبی محسوب می‌شود که در شهر سوخته کشف شده‌ است.
 
محوطه باستانی شهرسوخته که از آن به عنوان یکی از بزرگترین و مهمترین محوطه‌های باستانی کشور یاد می‌شود، قرار است به عنوان هفدهمین اثر میراث جهانی ایران در اجلاس سال 2014 یونسکو به ثبت برسد.
 
شهرسوخته محوطه‌ای منحصر به‌فرد در استان سیستان و بلوچستان است که کاوش‌های باستان‌شناسی در آن از پیش از انقلاب آغاز و تا چند سال قبل نیز ادامه داشت. هیات‌های ایرانی و خارجی به خصوص ایران و ایتالیا سال‌ها روی این محوطه باستانی فعالیت‌های پژوهشی به انجام رسانده‌اند.
 
حاصل این کاوش‌های آثار بی‌شماری است که هرکدام شهرت جهانی دارند. از آنجمله می‌توان به کشف اولین انیمیشن جهان و نخستین جراحی مغز اشاره کرد.
 
محمدحسن طالبیان، مدیر دفتر ثبت جهانی سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری با اعلام خبر آماده‌سازی پرونده ثبت جهانی شهرسوخته به CHN گفت: «سال 2014 پرونده شهرسوخته از سوی کمیته میراث جهانی یونسکو ارزیابی می‌شود. این نخستین اثری است که از سیستان و بلوچستان به ثبت جهانی می‌رسد.»
 
وی در ادامه گفت: «با توجه به سیاست سازمان میراث فرهنگی مبنی بر معرفی آثار مهم فرهنگی ایران به یونسکو، سعی شده تا آثاری انتخاب شوند که پایگاه پژوهشی دارند و می‌توان از طریق عملکرد پایگاه اطلاعاتی را به دست آورد که پاسخ‌گوی فریند ثبت جهانی آن اثر باشد. بر همین اساس شهرسوخته که تا کنون اطلاعات خوبی در آن بدست‌آمده انتخاب و پذیرش شده‌است.»
 
به گفته وی شهرسوخته آغاز ثبت جهانی آثاری است که در استان سیستان و بلوچستان شهرتی جهانی دارند. از آن‌جمله می‌توان به کوه‌خواجه و دهانه غلامان اشاره کرد که به دلیل مداخلات صورت گرفته در آن‌ها به خصوص کوه‌خواجه مشکلات زیادی برای ثبت جهانی دارند.
 
طالبیان گفت: «در حال حاضر قرار است ارزیاب یونسکو به ایران بیاید که امور مربوط به صدور روادید وی در حال انجام است. ارزیابی که به ایران می‌آید متخصص حفاظت پس از حفاری است؛ وی توجه زیادی به عرصه و حریم و روش‌های علمی حفاظت دارد پس در این زمینه می‌توان کمک‌ها و توصیه‌های خوبی داشته باشد.»
 
در پی ارزیابی سایت شهرسوخته به نکات مهم دیگری از جمله مدیریت بحران نیز توجه می‌شود. این بخش از پرونده طی چندسال گذشته از کشورهایی که می‌خواهند آثارشان در فهرست میراث جهانی به ثبت برسد، خواسته شده‌است.
 
طالبیان با تاکید بر این نکته که ورود به پرونده‌های میراث جهانی، بهانه‌ای برای حفاظت است گفت: «مسائلی از جمله وجود یک ساختمان در عرصه و ساماندهی مسیرهای دسترسی از جمله مشکلاتی است که باید در شهرسوخته حل شود.»
 
طی چندسال گذشته علی‌رغم اهمیت کاوش‌های باستا‌ن‌شناسی در شهرسوخته، حفاری‌های به طور‌ ناگهانی در این محوطه متوقف شد.


 
اصطبل مری، بی سقف شد

سقف اصطبل ورکانه فرو ریخت. اصطبل ورکانه در سال‌های گذشته به دلیل بی توجهی مسئولان در معرض تخریب قرار گرفته بود. مری لیلی قراگوزلو این اصطبل را در اواخر دهه 40 با معماری سنگی ایران ساخت. به گفته دوستداران میراث فرهنگی این اصطبل می‌تواند تبدیل به موزه شود با این وجود همچنان در بی‌مهری مسئولان به سر می‌برد.
 
در سال‌های گذشته به‌دلیل بی‌توجهی اصطبل ورکانه، در معرض تخریب قرار گرفته است. در روزهای اخیر تخریب‌ها افزایش یافته و بخشی از سقف آن هم فرو ریخت.
 
این در حالی است که در اواخر دهه 40 «مری لیلی قراگوزلو» (چهره جهانی پرورش اسب) این اصطبل را با معماری منحصر به فرد، با مصالح سنتی و سنگی در جنوب این روستا ساخت که تا آغاز انقلاب پرورش و اصلاح نژاد اسب در این مکان انجام می‌شد.
 
دوستداران میراث فرهنگی، بارها پیشنهاد تبدیل این اصطبل به موزه‌ای مرتبط به اسب سواری در همدان داده شده اما تاکنون از طرف هیچ سازمانی مورد حمایت قرار نگرفته‌است.
 
روستای ورکانه از جاذبه‌های مهم روستایی استان همدان است که افزون برزیبایی‌های طبیعی و مناظر روستایی، از معماری منحصر به فرد سنگی نیز برخوردار است. دو اصطبلی که در این روستا قرار دارد از نمونه‌های زیبای معماری سنگی است. همچنین قلعه اربابی «امیر طومان قراگوزلو» جد مری لیلی قراگوزلو با پلان چلیپایی و مربوط به دوره قاجار در میان باغی زیبا قرار دارد که متروکه شده است.
 
اصطبل قدیمی روستا مربوط به دوره قاجار است و توسط یکی از اهالی مورد استفاده قرار می‌گیرد. هنوز بقایای گچبری‌ها و نقاشی روی دیوار این اصطبل باقی مانده اما سقف آن دچار آسیب جدی شده است.
 
«مهدی بختیاری»، رئیس انجمن پرورش اسب همدان می‌گوید: «وضعیت اصطبل قدیمی که در روستای ورکانه قراردارد تقریبا نامشخص است. سیستم نگهداری ساختمان مشخص نیست و مدیریتی ندارد. برخی از گردشگران خارجی به ایران سفر می کنند و به همدان می آیند تا تنها در ورکانه این اصطبل ها را ببینند. ورکانه یکی از مراکز بزرگ پرورش اسب اصیل ایرانی بوده است.
 


دانشگاه هنر طرح خود را برای نجات خانه‌ بصیری‌ها ارائه کرد

مسئولان دانشگاه هنر شیراز با هدف توسعه بافت تاریخی و حفظ و استفاده از خانه بصیری‌ها خواستار تعامل مجدد با متولیان‌میراث فرهنگی شدند. خرداد ماه سال جاری نیز این نهاد علمی با مسئولان وقت سازمان میراث‌فرهنگی مذاکرات متعددی داشتند که طبق گفته مدیر دانشگاه هنر شیراز طرح‌های حمایتی دانشگاه مورد موافقت رئیس سازمان میراث‌فرهنگی وقت و معاون میراث‌فرهنگی‌اش قرار نگرفت.
 
مجموعه بصیری بخشی از بافت تاریخی شیراز محسوب می‌شود. اما مدتهاست که این خانه با تمام ارزش‌ها و تزئینات معماری‌اش در آستانه نابودی کامل قرار گرفته است. دانشگاه هنر شیراز یکی از مراکزی محسوب می‌شود که قرار بود به این بنا کاربری فرهنگی ببخشد اما آنطور که مدیریت دانشگاه هنر شیراز اعلام می‌کند توافقات صورت گرفته مورد تایید متولیان میراث‌فرهنگی وقت قرار نگرفت.
 
 «علیرضا عسکری‌چاوردی» رئیس دانشگاه هنر شیراز در رابطه با وضعیت نگران‌کننده خانه بصیری به خبرگزاری میراث‌فرهنگی می‌گوید:« مجموعه بصیری بخشی از بافت تاریخی شهری محسوب می شود که این شهر به عنوان یکی از ارزش‌های معماری جهان اسلام مطرح است. بنابراین اصالت و هویت شهر شیراز به بافتی گره خورده که امروزه وضعیت حفاظتی آن نگران کننده است».
 
وی افزود: مجموعه خانه‌هایی که سازمان میراث فرهنگی طی سال‌های گذشته از مردم خریداری کرده تا به‌عنوان تنها الگوهای معماری شهر شیراز نگه داشته شوند. درحال‌حاضر به‌دلیل فضای فرهنگی نه چندان شایسته‌ای که پیرامون خانه‌های تاریخی وجود دارد وضعیت مناسبی ندارد. قرار بود در بافت تاریخی شیراز برنامه‌ریزی‌های اساسی با هدف توسعه فرهنگی با هماهنگی سایر دستگاه‌های استانی انجام بگیرد که این هدف تاکنون محقق نشده است.
 
عسکری تاکید کرد: مسئولان دانشگاه هنر شیراز تصمیم گرفتند با هماهنگی سازمان یافته‌ای که داشتند، موضوع استفاده علمی و تحقیقاتی از فضای بافت تاریخی را در شهر شیراز مطرح کنند تا با هماهنگی سایر دستگاه‌های استانی به نجات بافت تاریخی شیراز بپردازند اما پس از 6 ماه برنامه‌ریزی در خردادماه امسال طرح استفاده از خانه تاریخی بصیری برای دانشگاه هنر شیراز طی تفاهم نامه ای در استان مورد موافقت اصولی اداره میراث فرهنگی فارس قرار گرفت و این طرح در زمانی که مسئولان وقت سازمان میراث فرهنگی شعار واگذاری خانه‌های تاریخی را سر می‌دادند با مخالفت رئیس وقت سازمان و معاون میراث‌فرهنگی مواجه شد.
 


فرشچیان پرده از معراج برداشت

'محمد علی نجفی' رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در رونمایی اثر معراج استاد فرشچیان گفت: «فرشچیان به لحاظ هنری و شخصیتی نه تنها الگویی برای هنرمندان ایران است بلکه معیاری نیز برای سنجش هنر محسوب می‌شود. هنر او میراثی و هنری است.»
 
موزه فرشچیان در کاخ موزه سعدآباد ظهر امروز میزبان صدها علاقمند آثار فرشچیان بود تا همه با هم نظاره‌گر رونمایی از آخرین اثر این هنرمند پیشکسوت ایرانی باشند.
 
اثر "معراج" آخرین اثر فرشچیان است که به گفته او یکسال و چندماه زمان برد تا به ثمر بنشیند.
 
«محمود فرشچان» نگارگر پیشکسوت که سال گذشته یکی دیگر از آثارش را در موزه فرشچیان رونمایی کرده بود امروز اثر "معراج" خود را به نمایش گذاشت.
 
او در خصوص این اثر گفت: «هنرمندان بزرگی در ایران بودند که در مکاتب مختلف معراج حضرت پیامبر را به تصویر کشیدند از آن جمله می‌توان به اثر "معراج" "سلطان محمد" اشاره کرد. و اغلب این آثار چهره پیامبر پوشیده یا نورانی نشان داده می‌شود اما من سعی کردم با قلم ناچیز خود ایشان را از پشت سر نشان دهم.»
 
فرشچیان با اشاره به آن‌که پیامبر در اثر معراج او رو به درگاه الهیت است و یک نور بر تمام تابلو گواه این مضمون است تصریح کرد: «در این اثر پیامبر و مرکبش به سوی خدا می‌روند و فرشتگانند که در اطراف او به سوی ملکوت پرواز می‌کنند. در این میان سعی داشتم فرشتگان را مابین زن و مرد طراحی کنم. همچنین سر پیامبر از ماه بالاتر قرار گرفته و هر چه از پائین تابلو به بالا می‌رویم فرشتگان محوتر می‌شوند.»
 
  دکتر حسین الهی قمشه‌ای یکی دیگر از سخنرانان این مراسم بود که در خصوص زیبایی صحبت کرد و گفت : «آن‌چه در عالم کم است و باید در به در و منزل به منزل دنبال آن بود زیبایی است .اگر انسانها بتوانند این لحظه شگرف را درک کنند و به دنبال زیبایی باشند چه از طریق شعر، نقاشی، حجم و مجمسمه‌های نیکلانج، خوشنویسی و غیره از همه این راهها می‌توانند به خداوند جمیل برسند.
 
او با اشاره به آن‌که اسم جمیل خدواند خواستنی است شعری را خواند و افزود: «چشم من و پای من و کوی تو زیبای مطلق چشم من روی تو ای شیرین شمایل»
 
به گفته قمشه‌ای، زیبایی به قدری نقش اساسی در شالوه انسان دارد که باید کنگره‌ها و همایش‌های اساسی برای آن برگزار کرد از این طریق نه تنها این مهم مورد توجه قرار می‌گیرد بلکه می‌توان جلوی ظلم، فتنه و بدی‌ها را در عالم گرفت چرا که این‌ها رابطه مستقیم با زشتی‌ها دارند. ناهماهنگی‌های اجزا با یکدیگر سبب شده تا خشونت، کینه و تنفر در جامعه به وجود آید.»
 
وی تاکید کرد: «هنر و کتاب گنجینه‌زیبایی‌ها هستند. باید هر روز به یک موسیقی خوب گوش کرد و هر روز یک قطعه نقاشی خوب دید. امروز تمام اطلاعات به سادگی در اختیار مردم قرار می‌گیرد اما روزمره‌گی همه را همچون طوفانی نوح غرق می‌کند.»
 
 
لاله‌زار، گورستان بزرگ سینمای جهان 

کلید، قفل 2 ساله «خانه سینما» را باز کرد. خونی تازه در رگ‌های مرده سینمایی‌ها دوید. شوری نو به پا شد. شوری که مرد موسپید لامپ فروش سال‌هاست به یادش زندگی می‌کند:« فیلم بن هور تازه به لاله‌زار رسیده بود. مردم از همه جای تهرون ریخته بودن لاله زار. می‌خواستن، آخرین فیلم روز دنیا را ببینن. لاله زار غلغله بود.» حالا پیرمرد دارد، می‌میرد، خاطراتش هم. لاله‌زار،گورستان بزرگ سینماهای دنیا شده است.
 
این روزها که به مناسبت روز سینما، هنرمندان دور هم جمع می‌شوند و خانه سینما باز می‌شود و خیابان سمنان گل از گلش می شکفد. آوازه اش همه جا پیچیده که در بافت تاریخی تهران، خیابان به غایت مشهوری است که به همان اندازه شهرتش در غربت است. حالا چرا مسئولان فکری به حالش نمی‌کنند، معمایی است که همه را انگشت به دهان کرده. خیابان ثبت ملی شده است. اما روز به روز ساخت و ساز در آن بیشتر و بیشتر می‌شود. خانه‌های قدیمش خراب می‌شوند. سینماهایش از کار افتاده‌اند. تئاترهایش تخته شده و کافه‌هایش همه مغازه لوازم الکترونیکی شده است.
 
احمد محیط طباطبایی،رییس ایکوم و تهران شناس می‌گوید که عجیب است، مسئولان شهرداری که علاقه به ساختن پردیس‌های بزرگ سینمایی دارند. این خیابان را نادیده می‌گیرند. ساختمان های حاضر و آماده سینمایی که می توانند راه انداخته شوند. کافه‌هایی که می‌توانند فعال شوند. کتابفروشی های بسیاری در همین ساختمان‌ها می‌تواند بازسازی شود. همه این‌ها در قالب خیابان لاله‌زار می‌تواند دیده شود اما افسوس.
 

بازگشت موزه های استان تهران به ستاد مرکزی میراث فرهنگی
عصر امروز معاون میراث فرهنگی کشور در مراسم معارفه مدیر کل موزه های کشور و مدیر ثبت آثار اعلام کرد: تعداد بسیاری از موزه‌های کشور، همچون موزه آبگینه و عباسی در سطح ملی قرار دارند. این موزه‌ها با مدیریت مجزا از نظارت استان تهران خارج می‌شوند و تحت نظارت ستاد مرکزی سازمان میراث فرهنگی فعالیت خواهند کرد.
 
تعداد بسیاری از موزه های استان تهران که در سطح ملی قرار دارند از نظارت استان تهران خارج می شوند. این گفته معاون میراث فرهنگی کشور در نشست معارفه اداره کل موزه ها در سازمان میراث فرهنگی کشور بود.
 
مهدی حجت در این مراسم با اشاره بر اینکه موزه های کشور به خصوص شهرستان ها وضعیت مناسبی ندارند اعلام کرد: موزه های سطح کشور باید به سرعت تجهیز و بازنگری شوند.چراکه موزه ها در ایران به خصوص شهرستان ها وضعیت مناسبی ندارند.
 
او گفت: در این میان موزه هایی که در سطح ملی هستند و در استان تهران قرار دارند از نظارت استان تهران خارج می شوند و تحت نظارت ستاد مرکزی سازمان میراث فرهنگی فعالیت خواهند کرد. موزه های عباسی و آبگینه جزو این موزه ها به شمار می روند.
 
معاون میراث فرهنگی کشور همچنین افزود: تمرکز روی موزه های شهرستان ها, کیفیت نگهداری اشیاء و مدیریت آن ها باید بیش از گذشته باشد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

در همین زمینه