دوشنبه, 04ام بهمن

شما اینجا هستید: رویه نخست ایران پژوهی جستار

جستار

طرح تدریس گویش‌های محلی: پلهٔ اول برای تجزیهٔ ایران

چندی است، گروهی که به باور خودشان دغدغه ای جز برطرف کردن معضلات هویتی و تنش های قومی ایران ندارند، اینجا و آنجا، لزوم تدریس گویش های محلی ایران را به بحث می گذارند و گاه  با هر نظر مخالف خود، برخورد حذفی می کنند.

سیاست ایرانشناسی - نوشته شادروان حمید عنایت

مقاله «سیاست ایرانشناسی» ابتدا به صورت متن یک سخنرانی توسط دانشمند فقید حمید عنایت در کنگره ایران شناسی تهران در شهریور 1351 خورشیدی ایراد شد، سپس در مجله وزین »نگین» (شماره 88، شهریور 1351 خورشیدی صص 8-5) به چاپ رسید. همچنین در سال 1352 خورشیدی، این مقاله در کتاب «شش گفتار درباره دین و جامعه» به چاپ رسید. (حمید عنایت، نشر کتاب موج، تهران، صص 57-41)

شیراز در آفریقا!

مردم در کشور آفریقایی تونس برخی نام‌های ایرانی را بر روی فرزندان‌شان می‌گذارند.

«بیوَر» شمارش کهن ایرانی به کمک دو دست! - برگی از دانش‌های کهن و گمشده ایران باستان

آیا تاکنون سعی کرده‌اید با دست خود عدد بزرگی مانند 8452 را بشمارید!؟ خوب در این‌صورت دستان شما عددهای محدودی را می‌تواند نشان دهد مثلا شاید بتوانید تا ده بشمارید و یا با چند بار تکرار هر دو دست مثلا 20 یا 30 را هم نشان دهید. اما بزودی در خواهید یافت که برای نشان دادن اعداد بزرگتر هر گز نمی‌توانید با انگشت شمارش کنید. اما آیا می‌دانید ایرانیان نخستین کسانی بودند که با هر دو دست و آنهم فقط با بیست حرکت تا ده هزار عدد را به روشنی نمایش می‌دادند!

لزوم بازنویسی کتاب‌هایِ تاریخ علم در دانشگاه‌ها

بررسی آسیب‌شناسانه متون تاریخ علم (اعم از پزشکی، ستاره‌شناسی، فلسفه...)، تحلیل روانشناسانۀ رفتار مردم نسبت به تاریخ و فرهنگِ خودی، لزوم تغییر در محتوای درسی این کتاب‌ها را هرچه بیشتر برای ما آشکار می‌کند و مطالبی است که ما را در علل رکود در علوم انسانی راهگشا خواهد بود.

تجلی - دکتر اصغر دادبه

تَجَلّی، در لغت به معنی جلوه کردن، آشکارا شدن و ظهور (طریحی، 1/89 ؛ زوزنی، 2/570)، و در اصطلاح عارفان به معنی جلوه‌گر شدنِ حقیقت در جلوه‌گاه جهان و نیز در جلوه‌گاه دل صافی انسان. ساختهای مختلف این واژه در 5 آیه از قرآن کریم (اعراف/ 7/143، 187؛ حشر/ 59/3؛ شمس/91/3؛ لیل/92/2)، آمده است، اما مشهورتر از همه این آیه است: «... فَلَمّا تَجَلّٰی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکّاً وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً... : چون خدای موسى(ع) بر کوه تجلی کرد، کوه را درهم شکست و موسى مدهوش بیفتاد» (اعراف/7/143) که در مباحث عرفانی به آن استناد و استشهاد می‌شود.

مقدمه‌ای بر آغاز چاپ در ایران

بدست آوردن تاریخی مشخص برای آغاز چاپ در ایران، به تعریفی که ازصنعت چاپ ارائه می‌دهیم، بستگی دارد. اگر عمل انتقال نقش را زمینه ظهور و در شمار پیشینه چاپ به حساب بیاوریم، نخستین آثار منقوش ایران به عصر سنگ و ظهور تمدنهای نخستین بازمی گردد، و اگر چاپ به انتقال نقش از ابزاری به ورقه نازک و قابل حمل ونقل تعریف شود، تاریخ باسمه و مهر، پیشینه چاپ محسوب می‌شود.

فرهنگ مردم؛ مراسم ماه رمضان در تهران‌قدیم - شادروان سعید نفیسی‌

در میان ما کودکان، هر که زودتر به روزه گرفتن آغاز می‌کرد، سربلندتر و مغرورتر بود. یادم هست در مدرسه و در خانواده ما مسابقه داشتیم که کی بیشتر ماه را روزه گرفته و که زودتر برای سحری خوردن از خواب برخاسته و که دعاهای این ماه و مراسم این ماه را بیشتر رعایت کرده است. حتی غروری در میان ما کودکان سیزده و چهارده ساله بود که دیرتر از بزرگان افطار بکنیم و شب زودتر از آنها برای سحری خوردن برخیزیم!

شهر سرخ در لابه‌لای متون تاریخی - خرمشهر از نگاه مستوفی قاجار و احمد کسروی

سوم خرداد، روز آزادسازی خرمشهر است، شهری که به گواه تاریخ و مورخان در تاریخ پرفراز و نشیب ایران‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌، قطعه‌ای از این سرزمین کهن بوده است. به همین مناسبت در جست‌وجوی گذشته این قطعه سرخ از سرزمین ایران به سراغ منابع تاریخی رفتیم و اشارات آن‌ها را از خرمشهر بیرون کشیدیم.

مسخ تاریخ

در واقع این نشانه‌ی اهمیت ریشه‌دار بودن تاریخ و فرهنگ ایران است، نشانه‌ی آن است که از آن حساب برده می‌شود. واقعیت آن است که تاریخ و فرهنگ ایران از همان آغاز رو به گشایش داشته‌اند نه بستگی، رو به انعطاف داشته‌اند نه تحجر، رو به جهانی بودن داشته‌اند نه موضعی. و این چقدر رشک برمی‌انگیخته. مقایسه شود بزرگ‌منشی هخامنشی با تمدن‌های هم‌زمانش، مانند بابل و آشور، حتا با یونان. زبان فارسی و فرهنگ ایران بعد از اسلام نیز، از جهت دیگر، همان روش را دنبال می‌کنند. شاهنامه، کتاب جهانی است، انگیزه‌ها و هدف‌هایش مقایسه شود با انگیزه‌ها و هدف‌های معروف‌ترین حماسه‌ی عالم، یعنی «ایلیاد هومر». البته ایران احتیاج به دفاع ندارد.

در همین زمینه