دوشنبه, 31ام ارديبهشت

شما اینجا هستید: رویه نخست ایران پژوهی جستار

جستار

پان‌تورانیسم در جنگ دوم جهانی؛ مروری بر چند سند و گزارش

در سال‌های بین دو جنگ اول و دوم جهانی، با توجه به رویکرد انتقادی کمالیون نسبت به سیاست‌های نسنجیدۀ دولت عثمانی در مراحل پایانی کار، مانند اتحاد اسلام و پان‌ترکیسم که فروپاشی عثمانی را تسریع کرد، تمرکز اصلی جمهوری ترکیه بر شکل‌گیری نوعی ناسیونالیسم محدود و مقید به قلمرو جمهوری بود و تحدید پان‌ترکیسم.

چیستان‌ها و شعبده‌های ریاضی در کتاب تحفةالغرائب

تحفه الغرائب کتابی است که در قرن پنجم هجری نوشته شده است. این کتاب یک دائرةالمعارف علمی زمان خودش است. این اطلاعات بهترین و علمی‌ترین نوع اطلاعات تا زمان خودش بوده است. فصل بیستم تحفةالغرائب در مورد مسایل ریاضی، هندسی و جبری، چیستان‌ها، سرگرمی‌ها، و شعبده‌های ریاضی است که  در مجالس و محافل آن زمان به کار می‌رفته است. این فصل سطح جدی‌ترین دانش بشری یعنی ریاضیات کاربردی را در ایران نشان می‌دهد. علاوه بر اهمیت آن به عنوان یک کتاب علمی ایرانی، از نظر جهانی اهمیت آن از نظر تاریخ شعبده بازی است. قدیمی ترین کتابی که در باره شعبده بازی نوشته شده است توسط کشیشی فرانسیسکن به نام لوکا پاچیولی در بین سالهای ١۴٩۶ و ١۵٠٨ نوشته شده است. اهمیت کتاب طبری این است که تاریخ شعبده بازی را سر و ته می‌کند. زیرا این تاریخ را در حدود پانصد سال به عقب می‌برد و این افتخار بزرگی برای ایرانیان است.

تاریخ سازی به سیاق پان ترکیسم سویتیک!

در منابعِ کهن، مانند الکامل فی التّاریخ ابن اثیر، مروج الذهب مسعودی، فتوحُ البُلدان بَلاذُری، مُعجَمَ اَلبُلدان یاقوت حَمَوی، البلدان و تاریخ یعقوبی، الاقالیم و مسالک و ممالک استخری و صورة الارض ابن حوقل و چندین نوشتهٔ تاریخی و جغرافیایی دیگر، نه تنها نشانی از ترکی بودن زبان مردم آذربایجان در آن دوران‌ها نمی‌یابیم، که درآن نوشتارها، اگرهم اشاره‌ای به زبان مردم آذربایجان شده باشد، نویسندگان، بر فارسی و یا نزدیک به فارسی و یا «فهلوی» بودن زبان مردم آن دیار گواهی داده‌اند.

به انگیزهٔ روز یکم شهریور، روز پرشک - نشان سیمرغ ایرانی را جایگزین نشان انیران کنید

در باور ایرانیان کهن و باستان، «سیمرغ» نماد دارو و درمان است. بدی‌نسان می‌بینیم که در رمزشناسی و نمادشناسی دانشنامهٔ ایران کهن، «سیمرغ» بر بالای درختی آشیان دارد که در بردارندهٔ همهٔ داروهای نیک و کارگر است و این درخت را که سیمرغ نماد آن است «پزشک همگان خوانند» و این درختی است که بذر همهٔ گیاهان [ دارویی] در آن نهاده شده است و... در داستان زایش رستم، زال که از رنج بسیار رودابه برای زادن آگاه می‌شود، سیمرغ یا پزشک همگان (پزشک عمومی) را فرا می‌خواند.

در راه انقراض نسل و تبار

اما به کارگیری واژه‌ی خطرناک برای آهنگ کاهنده‌ی رشد جمعیت، به معنای آن است که هرگاه این آهنگ رشد دگرگون نشود، کشور با پدیده‌ی بسیار زیانبار  «پیری جمعیت» روبرو خواهد شد. پدیده‌ای که امروز  در کشورهای اروپای غربی و از همه روشنتر در ژاپن به چشم می‌خورد.

طرح تدریس گویش‌های محلی: پلهٔ اول برای تجزیهٔ ایران

چندی است، گروهی که به باور خودشان دغدغه ای جز برطرف کردن معضلات هویتی و تنش های قومی ایران ندارند، اینجا و آنجا، لزوم تدریس گویش های محلی ایران را به بحث می گذارند و گاه  با هر نظر مخالف خود، برخورد حذفی می کنند.

سیاست ایرانشناسی - نوشته شادروان حمید عنایت

مقاله «سیاست ایرانشناسی» ابتدا به صورت متن یک سخنرانی توسط دانشمند فقید حمید عنایت در کنگره ایران شناسی تهران در شهریور 1351 خورشیدی ایراد شد، سپس در مجله وزین »نگین» (شماره 88، شهریور 1351 خورشیدی صص 8-5) به چاپ رسید. همچنین در سال 1352 خورشیدی، این مقاله در کتاب «شش گفتار درباره دین و جامعه» به چاپ رسید. (حمید عنایت، نشر کتاب موج، تهران، صص 57-41)

شیراز در آفریقا!

مردم در کشور آفریقایی تونس برخی نام‌های ایرانی را بر روی فرزندان‌شان می‌گذارند.

«بیوَر» شمارش کهن ایرانی به کمک دو دست! - برگی از دانش‌های کهن و گمشده ایران باستان

آیا تاکنون سعی کرده‌اید با دست خود عدد بزرگی مانند 8452 را بشمارید!؟ خوب در این‌صورت دستان شما عددهای محدودی را می‌تواند نشان دهد مثلا شاید بتوانید تا ده بشمارید و یا با چند بار تکرار هر دو دست مثلا 20 یا 30 را هم نشان دهید. اما بزودی در خواهید یافت که برای نشان دادن اعداد بزرگتر هر گز نمی‌توانید با انگشت شمارش کنید. اما آیا می‌دانید ایرانیان نخستین کسانی بودند که با هر دو دست و آنهم فقط با بیست حرکت تا ده هزار عدد را به روشنی نمایش می‌دادند!

لزوم بازنویسی کتاب‌هایِ تاریخ علم در دانشگاه‌ها

بررسی آسیب‌شناسانه متون تاریخ علم (اعم از پزشکی، ستاره‌شناسی، فلسفه...)، تحلیل روانشناسانۀ رفتار مردم نسبت به تاریخ و فرهنگِ خودی، لزوم تغییر در محتوای درسی این کتاب‌ها را هرچه بیشتر برای ما آشکار می‌کند و مطالبی است که ما را در علل رکود در علوم انسانی راهگشا خواهد بود.

در همین زمینه