جمعه, 03ام آذر

شما اینجا هستید: رویه نخست ایران پژوهی حکمت و فلسفه

حکمت و فلسفه

ایران، زادگاه فلسفه

ریشه‌های آشکار افکار فلسفی را می‌توان دست‌کم، تا پیام‌آوری زرتشت یعنی سال‌های 1828 پیش از میلاد مسیح (2449 سال پیش از هجرت پیامبر از مکه به مدینه)، از لابه‌لای اسناد کهن این سرزمین، پی‌گیری کرد.

فلاسفه ایران و تاثیر از فرهنگ رضوی - دکتر غلامرضا اعوانی

دکتر غلامرضا اعوانی، استاد فلسفه و مولف آثار علمی در متن زیر به نکات جالبی درباره فرهنگ رضوی اشاره کرده است.

مقدمه دکتر ابراهیمی دینانی بر کتاب خرد گفتگو

به تازگی کتاب خرد گفتگو، حاصل درسگفتارهای دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی با تلاش دو تن از شاگردان وی منتشر شد، آنچه در ادامه می آید مقدمه دکتر دینانی است بر این کتاب.

خدمت ایرانیان در ایجاد فلسفه و کلام اسلامی

موفقیت بزرگ ایرانیان اسلامی در ایجاد و تحکیم بنیان فلسفه در اسلام به‌واقع مرهون پیشرفتهای آنان در این زمینه در عهد پیش از اسلام و خاصه در دوران ساسانی بود. بعد از ترجمه آثار حکمای یونان و ایران به‌زبان عربی، و بعد از آنکه متکلمان اسلامی، خاصه «قدریه»و«جهمیه» و «معتزله»، که نزدیک به‌تمام آنها از ایرانیان بودند، شروع به القای مباحث کلامی و فلسفی در جامعه اسلامی نمودند، توجه و اقبال مسلمانان به مکتب‌های مختلف حکمت فیثاغوری و افلاطونی و ارسطوئی و نو افلاطونی و نو فیثاغوری و خسروانی آغاز شد و دیری نکشید که مباحثات فلسفی مراکز علمی و عقلی تمدن اسلامی را در بغداد و بلادمعتبر ایران فروگرفت و منجر به ایجاد نهضتی عظیم در زمینه کارهای حکمی گردید. بر اثر این نهضت بزرگ بود که از حدود اوایل قرن چهارم هجری، مخصوصاً تحت لوای سامانیان و بوئیان گروه بزرگی از فلاسفه ایرانی ظهور کردند و آثار متعدد بی‌نظیر در منطقه و حکمت و اخلاق به‌زبان عربی و بعد از آن به پارسی فراهم آوردند.

عرفان اسلامی نظر و عمل

محور بحث، تمایز اصلی اخلاق و عرفان و ارزیابی نسبت عرفان با زندگی، با محیط زیست، با اخلاق، با پویایی جامعه، با بهداشت روان و مانند آن است. بحث از تمایز یک تعریف رسمی است و نه تعریف حدی، ما اگر خواستیم امتیاز «الف» را از «باء» به دست بیاوریم، لازم نیست به گوهر ذات «الف» بار یابیم، همین که از عوارض ذاتی آن باخبر شدیم، عوارض ذاتی این قدرت را دارد که معروض خود را از چیزهای دیگر امتیاز ببخشد. در تمایز عرفان و اخلاق اگر خواستیم محققانه بحث کنیم، باید از گوهر ذات عرفان و اخلاق سخن به میان بیاید، این مطلب اول.

دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی: ایران همیشه مهد حکمت بود

دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی با بیان اینکه ایران همیشه مهد حکمت بوده و این خاک و سرزمین افرادی همچون ابن سینا، فارابی، ملاصدرا و بسیاری از حکمای دیگر را پرورش داده گفت: شخصیت ملاصدرا که یک عارف عقلانی است باید تبیین شده و به جامعه معرفی شود.

اسلام؛ عقل و عرفان

زبان پربار و شیرین فارسی، در طول قرنهای متمادی بار سنگین اندیشه‌های عرفانی را بر دوش خود کشیده، در زیباترین صورت آنها را منعکس ساخته است. شعرای فارسی‌گو ذوق شاعرانه‌ نیرومند خود را با حکمت و عقل قدسی درهم آمیختند و به زیباترین صورت به جهان فکر و اندیشه پیشکش کردند. اگر «شاهنامه» فردوسی یک حماسه بزرگ برای ایران قبل از اسلام شناخته می‌شود، «مثنوی» مولوی حماسه عظیم ایران بعد از اسلام به شمار می‌آید. منظومه «گلشن راز» چنان که از نامش برمی‌آید، به همان اندازه که «گلشن راز» و حدیقه‌ ‌حقیقت و گنج اسرار شناخته می‌شود، کتاب حکمت و دفتر عقل و مخزن استدلال‌های منطقی نیز به شمار می‌آید.

گفتگو با اعوانی: فلاسفه ما حکمت را از فرهنگ علوی و رضوی اقتباس کردند

یکی از مهمترین یادگارهای امام علی‌بن موسی الرضا(ع) مناظرات آن حضرت در مجالس مأمون عباسی است، ایشان با دانشمندان ادیان مختلف مناظره می‌کرد و از آنجایی که در این مباحثات از شیوه عقلی و نقلی بهره می‌بردند، بسیاری از این افراد ایمان می‌آورند. نظرات دکتر غلامرضا اعوانی، چهره ماندگار فلسفه ایران را در این باره می خوانید.

در همین زمینه