چهارشنبه, 01ام آذر

شما اینجا هستید: رویه نخست تاریخ یافته‌های باستان شناسی پرونده «شهر سوخته» برای ثبت جهانی آماده می‎شود

یافته‌های باستان شناسی

پرونده «شهر سوخته» برای ثبت جهانی آماده می‎شود

برگرفته از فر ایران

سید حبیب‎ قاآنی

این روز‎ها مسئولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در حال آماده سازی پرونده‎ای در خصوص مشخصات و ویژگی‎های «شهر سوخته»  هستند تا بتوانند آن را به ثبت جهانی برسانند، اقدامی که پیش‎تر از این‏ها باید صورت می‎پذیرفت.

بر اساس اطلاعات موجود و انجام 9 فصل کاوش، محوطه شهر سوخته با 150 هکتار وسعت در 55 کیلومتری زابل در حاشیه جاده زابل ـ زاهدان واقع شده است. این شهر باستانی ابتدا توسط باستان‎شناسان و محققانی از ایران و ایتالیا در سال 1346 شمسی به سرپرستی «موریسیو‎توزی» مورد کاوش و تحقیق قرار گرفته است. این شهر در همجواری یکی از دلتا‎های رود هیرمند قرار دارد و از مهم‎ترین مراکز دوران مفرغ در شرق ایران به شمار می‎رود.

بر اساس اثار موجود و مکشوفه باستانی، این شهر در 3 هزار و 200 سال قبل از میلاد بنا و پس از 900 سال به صورت ناگهانی از بین رفته است.

به اعتقاد باستان‎شناسان، شهر‎سوخته از لحاظ موقعیت خاص اقلیمی، سیاسی و فرهنگی مرکز ارتباطات تمدن‎های بزرگ ماوراءالنهر، بین النهرین، هند و چین به شمار می‎رفته است و اندک شهرهای باستانی شامل شوش، تپه ملیان در ایران و موهنجار و در پاکستان تنها از لحاظ قدمت با شهر سوخته زابل برابری دارند.

علیرضا خسروی، مدیر پایگاه پژوهشی شهر سوخته در این باره به خبرنگار ما می‎گوید: گزارش‎های نخستین محوطه شهر سوخته برای آماده‎سازی پرونده این محوطه باستانی در فهرست میراث جهانی آماده شده است. در کنار این موضوع، گزارش‎های دو محوطه دهانه غلامان و کوه خواجه نیز آماده می‎شود تا پرونده انها نیز برای ثبت در فهرست میراث جهانی آ,ده شود.

وی افزود: پرونده‎ای که آماده شده شامل اطلاعاتی از موقعیت اثر، تاریخچه، دوره‎های مهم و وضعیت فعلی آن، هم‎چنین وضعیت مالکیت و ارتباط این شهر از نظر معماری یا باور‎ها و اندیشه‎ها با فرهنگ بشری است.

مدیر پایگاه پژوهشی شهر سوخته تصریح کرد: در واقع پرونده‎ای که به یونسکو  ارسال می‎شود باید دارای شاخص‎های مورد نظر برای ثبت جهانی اثر باشد که خوشبختانه، «شهر سوخته» از جمله معدود آثاری است که تمامی شاخص‎های مورد نظر یونسکو برای ثبت را داراست.

علیرضا خسروی افزود: در کنار آماده‎سازی گزارش‎های اولیه، سه محوطه یاد شده تعیین حریم شده‎اند. این کار پیش‎تر نیز انجام شده بود اما تازه‎ترین اطلاعات به دست آمده درباره این محوطه‎ها نیاز به تعیین حریم مجدد را الزامی‏تر کرده است.

وی با اشاره به این که شهر سوخته دارای اولین معرق، جمجمه است، افزود: در پرونده ارسالی ما مشخصات و ویژگی‎های «شهر سوخته»، «کوه خواجه» و «دهانه غلامان» آماده شده که اولویت با شهر سوخته است و سازمان میراث فرهنگی باید بر اساس سیاست‎های خود در این زمینه تصمیم‎گیری نماید.

خسروی در پاسخ به این سوال که چرا تا به حال اقدامی در خصوص ثبت جهانی «شهر سوخته» صورت نگرفته بود. می‎گوید: شهر سوخته همیشه جزو کاندیداهای ثبت جهانی بوده است، ولی یکسری محدودیت‎های جهانی برای ثبت آن وجود داشته است.

وی افزود: به هر حال یونسکو در سال تنها یکی دو اثر از هر کشور را ثبت جهانی می‎نماید و شهر سوخته مدتی در نوبت بوده است از ایران نیز آخرین بار طاق بیستون به ثبت جهانی رسیده است.

مدیر پایگاه پژوهشی شهر سوخته در خصوص دو اثر دیگر اظهار داشت: کوه خواجه و دهانه غلامان دو اثر منحصر به فرد در فلات ایران هستند.

وی افزود: دهانه غلامان از جمله آثار به جا مانده از دوره هخامنشیان می‎باشد و تنها شهر شناخته شده این دوره است ک حاکم با مردم در کنار هم زندگی می‎کردند. خسروی درباره کوه خواجه نیز افزود: این اثر دارای شاخص‎های شهر نشینی، باورها و معماری منحصر به فردی است.

خسروی با بیان این که دو اثر دیگر در سیستان و بلوچستان شایسته ثبت در فهرست میراث جهانی شناخته شده‎اند، افزود: «زاهدان کهنه» که به لندن شرق شهرت دارد و منطقه تاریخی «حوض‏دار» نیز مورد توجه مسئولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور قرار گرفته است، و به همین علت در آینده مراحل آماده سازی پرونده این دو محوطه باستانی نیز آغاز می‎شود.

وی تصریح کرد: منطقه باستانی حوض‎دار متعلق به یکی از شاهزادگان ساسانی بود که اقدام‎ به آباد‎سازی آن کرد و امروز به عنوان یکی از مهم‎ترین مراکز گردشگری مورد استقبال قرار می‎گیرد. این منطقه باستانی دارای آثار فراوانی از دوره اشکانی تا اوایل دوره قاجار است. زاهدان کهن نیز در دوران شکوفایی خود مورد توجه مستشرقین قرار گرفته است به همین علت از آن به عنوان لندن شرق یاد می‎شود.

شایان ذکر است،  شهر سوخته مشهورترین محوطه باستانی کشور است که 9 فصل کاوش را پشت سر گذاشته و به اعتقاد باستان‎شناسان روزگاری نبض تجارت بین‎المللی زمان خود بوده است.

تا یک ماه دیگر فصل دهم کاوش از شهر سوخته آغاز می‎شود. شهری که یاد‏بود 5 هزار سال قبل بوده و یک گنجینه نفیس را در دل کویر که یافتن اسرار نهفته‎اش در هر فصل کاوش، باستان شناسان و مردم دنیا را حیرت‎زده و به سوی خود جلب می‎کند.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

در همین زمینه