پنج شنبه, 23ام آذر

شما اینجا هستید: رویه نخست زبان و ادب فارسی زبان پژوهی زبان فارسی - دكتر سيد مصطفى محقّق داماد

زبان پژوهی

زبان فارسی - دكتر سيد مصطفى محقّق داماد

برگرفته از تارنمای دکتر محمود افشار به نقل از پيشگفتارى است بر كتاب بيان‏الاديان تأليف ابوالمعالى محمد بن نعمت علوى فقيه بلخى به‏تصحيح محمدتقى دانش‏پژوه با همكارى قدرت‏اللَّه پيشنماززاده، از انتشارات بنياد موقوفات دكترمحمود افشار، ش 59.،  (1376) (عنوان از انتشارات موقوفات است).


دكتر سيد مصطفى محقّق داماد


زبان فارسى به مثابه عمده‏ترين وسيله ارتباط فرهنگى - اجتماعى‏بى‏ترديد بزرگترين محورى است كه در طول اعصار و قرون اقوام مختلف ساكن‏اين مرز و بوم و حتى فراتر از مرز ايران حول آن گرد آمده‏اند.
اين زبان عليرغم تحمّل فراز و نشيب‏هاى سخت تاريخى و عبور از گذرگاههاى مهيب و هولناك ناشى از تسلط اقوام غيرايرانى همواره به عنوان ‏بزرگترين مؤلّفه فرهنگى و شاخص‏ترين مظهر تماميّت و استقلال ملّى باقى مانده ‏است.
بعد از فروپاشى حكومت ساسانى كه مقارن با نطفه‏بندى و نضج‏گيرى‏ تمدن نوپاى اسلامى در شبه جزيره عرب بود. اين زبان در يك روند تاريخى‏ جذب و تأثيرگزارى متقابل بيشترين نقش را در تكوين و تكامل فرهنگ اسلامى‏ داشته است.
اصول بنيادين و گوهرهاى تابناك تعاليم نجات‏بخش اسلام كه بدواً از طريق زبان عربى نشر و ترويج مى‏گرديد با چنان توفندگى و سرعتى دنياى‏متمدن آن روز را درنورديد كه بسيارى از فرهنگها و زبانها را تاب مقاومت نماندبه‏طورى كه تمام و كمال مقهور اقتدار اين منظومه جديد شدند. شايد در گستره‏تاريخ كمتر تمدنى به قدمت مصر وجود داشته است ولى امروزه از آداب و سنن‏و فرهنگ و زبان مصر قديم چيزى جز حكايات تاريخى باقى نمانده است.
در مقابل زبان فارسى پس از يك دوره كوتاه ايستايى، ضمن جذب و هضم ‏فعال زبان و فرهنگ و تمدن نوين اسلامى بار ديگر بالندگى آغاز كرد و بالاخص‏در قرون چهارم و پنجم و ششم هجرى به قلل رفيعى از تاريخ تكامل خود دست‏يافت و به‏رغم تسلط سياسى و نظامى اقوام ترك و فراز و نشيب‏هاى ديگر هرگزتماميت و استقلال خود را ازدست نداد بلكه كليه اقوام مزاحم دير يا زود در اقيانوس گسترده اين زبان غوطه‏ور شدند و ناخالصى‏هاى بيگانه را از خود زدودند و شفافيت يافتند.
گستره و عمق اثر مثبت زبان فارسى در اعتلاى فرهنگ و تمدن اسلامى در اين مختصر قابل وصف و شرح نيست، اجمال سخن آن كه زبان فارسى در تمدن‏اسلامى يكى از رساترين بيانگران فرهنگ اسلامى به‏كار مى‏رفته، و دوشادوش‏زبان عربى زبان اسلامى محسوب مى‏شده است.
كتاب حاضر به همّت جمعى از فرهيختگان زبان و ادب اين مرز و بوم اززير بار سنگين غبار قرون بيرون كشيده شده و اينك به صورت كامل و تصحيح‏جديد به زيور طبع آراسته مى‏شود. جا دارد از بانيان اين اقدام خير خصوصاًشادروان استاد محمدتقى دانش‏پژوه كه عمر پربركتش صرف نشر و ترويج زبان وفرهنگ و تاريخ اين سرزمين و نيز بازشناسى عرصه‏هاى مهمى از فرهنگ و تراث‏اسلامى گرديد تجديد يادى شود.
استاد دانش‏پژوه از بازماندگان سلاله‏اى بود كه بدون تأثيرپذيرى از شبه‏فرهنگهاى وارداتى متداول زمان با غور در گذشته تاريخى تمدن اسلامى و ايرانى‏گوهرهاى تابناكى را به گنجينه پربار تمدن بشرى تقديم كرده است. روانش شاد وطريق سلوكش پر رهرو باد.   (زمستان 1375 ه‍ ش)

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید